Objawy niedoboru kolagenu. Jak sprawdzić poziom kolagenu?

Jeśli chodzi o niedobór kolagenu, objawy mogą kojarzyć się nam ze zmarszczkami, słabszymi stawami czy utratą elastyczności skóry. Problem w tym, że nie istnieje prosty zestaw symptomów, który pozwala samodzielnie stwierdzić „za mało kolagenu”. Kolagen występuje w wielu tkankach, jego przemiany są złożone, a widoczne zmiany mogą mieć wiele innych przyczyn. Dlatego warto odróżnić naturalny spadek syntezy i degradację kolagenu od choroby wymagającej diagnostyki.

Niedobór kolagenu: objawy, które powinny zwrócić uwagę

Kolagen jest jednym z podstawowych białek strukturalnych organizmu. Występuje między innymi w skórze, kościach, ścięgnach, więzadłach i chrząstce. Poszczególne tkanki zawierają przy tym różne typy kolagenu – przykładowo kolagen typu II stanowi ważny składnik chrząstki stawowej.

Wraz z wiekiem zmienia się struktura skóry, aktywność fibroblastów i ilość kolagenu w macierzy pozakomórkowej. Skóra może tracić część swojej jędrności, stawać się cieńsza i bardziej podatna na powstawanie zmarszczek. Nie oznacza to jednak, że każda zmarszczka jest dowodem klinicznego niedoboru kolagenu.

Podobnie należy patrzeć na włosy, paznokcie czy ruchomość stawów. Pogorszenie ich kondycji może współistnieć ze zmianami zachodzącymi wraz z wiekiem, ale są to objawy mało swoiste. Na podstawie jednego z nich nie można określić ilości kolagenu w całym organizmie.

Objawy niedoboru kolagenu w organizmie – skóra, stawy i tkanki łączne

Potoczne objawy niedoboru kolagenu w organizmie najczęściej odnoszą się do zmian w tkankach, w których kolagen pełni funkcję podporową.

Można zauważyć między innymi:

• stopniową utratę jędrności i elastyczności skóry,
• większą widoczność zmarszczek,
• ograniczenie komfortu podczas obciążania niektórych stawów,
• sztywność lub pogorszenie ruchomości,
• wolniejsze zmiany związane ze starzeniem się struktur tkanki łącznej.

Nie należy jednak tworzyć prostego schematu „sucha skóra = niedobór kolagenu” albo „bolące kolano = brak kolagenu”. Dolegliwości stawowe mogą wynikać z urazu, choroby zwyrodnieniowej, przeciążenia, zapalenia lub innych problemów wymagających zupełnie innego postępowania.

Także prawdziwe zaburzenia budowy kolagenu są czymś innym niż potocznie rozumiany niedobór. Przykładem jest wrodzona łamliwość kości, w której zmiany genetyczne mogą prowadzić do nieprawidłowego wytwarzania kolagenu typu I. Jest to choroba genetyczna, a nie konsekwencja zwykłej diety ubogiej w kolagen.

Brak kolagenu w kolanie – co właściwie dzieje się w chrząstce?

Brak kolagenu w kolanie jest dużym uproszczeniem sytuacji, która może mieć miejsce. W prawidłowej chrząstce stawowej kolagen typu II jest jednym z kluczowych składników macierzy odpowiadającej za jej właściwości mechaniczne. W chorobie zwyrodnieniowej dochodzi między innymi do zmian struktury i degradacji chrząstki, a rozpad kolagenu typu II jest jednym z procesów badanych w tym kontekście.

Nie oznacza to jednak, że człowiekowi po prostu „kończy się kolagen w kolanie”.

Jeśli pojawiają się ból podczas ruchu, sztywność po odpoczynku, obrzęk, ograniczenie zakresu ruchu, uczucie niestabilności lub trzaski, trzeba brać pod uwagę różne przyczyny. Takie symptomy mogą występować między innymi przy chorobie zwyrodnieniowej stawu kolanowego.

Rozpoznania dokonuje się na podstawie objawów, badania lekarskiego oraz – gdy jest to potrzebne – badań obrazowych lub innych testów diagnostycznych. Samo przyjęcie suplementu z kolagenem nie zastępuje diagnostyki przewlekłego albo nasilającego się bólu kolana.

Jak sprawdzić poziom kolagenu w organizmie – czy istnieje jedno badanie?

Osoby pytające, jak sprawdzić poziom kolagenu w organizmie, często spodziewają się badania podobnego do oznaczenia witaminy D czy żelaza. W przypadku kolagenu sytuacja wygląda inaczej.

Nie istnieje powszechnie stosowane badanie krwi, które dawałoby wynik w rodzaju „poziom kolagenu – prawidłowy/niedobór” dla całego organizmu. Kolagen występuje w różnych tkankach, a jego synteza i degradacja zachodzą miejscowo oraz przy udziale wielu typów tego białka.

Istnieją natomiast specjalistyczne markery obrotu tkankowego. Przykładem są P1NP i CTX-I, stosowane przede wszystkim w ocenie metabolizmu kości. Bada się także markery syntezy i rozpadu kolagenu typu II związane z chrząstką. Nie są to jednak uniwersalne „testy na niedobór kolagenu”.

Nowoczesne metody laboratoryjne pozwalają bardzo dokładnie analizować poszczególne typy kolagenu w badaniach naukowych, ale szybkie, tanie i rutynowe oznaczenie wszystkich jego odmian w organizmie nadal nie jest standardowym badaniem diagnostycznym.

Dlaczego nie warto diagnozować niedoboru kolagenu samodzielnie?

„Niedobór kolagenu” jest przydatnym skrótem w rozmowie o starzeniu się tkanek, ale bywa używany zbyt szeroko. Zmarszczki, łamliwe paznokcie, wypadanie włosów czy ból stawu nie są specyficzne tylko dla przemian kolagenu.

Jeśli problem pojawia się nagle, szybko postępuje albo towarzyszą mu inne dolegliwości, warto szukać jego rzeczywistej przyczyny zamiast od razu rozpoczynać suplementację.

Szczególnej konsultacji wymagają między innymi utrzymujący się obrzęk stawu, silny ból, ograniczenie ruchomości, częste złamania czy nietypowe objawy ze strony tkanki łącznej. W takich sytuacjach celem diagnostyki nie jest samo potwierdzenie „braku kolagenu”, lecz ustalenie choroby lub procesu odpowiedzialnego za dolegliwości.

Niedobór kolagenu a dieta i suplementacja

Organizm sam syntetyzuje kolagen z aminokwasów, a do prawidłowego przebiegu tego procesu potrzebuje również innych składników. Szczególnie ważna jest witamina C, niezbędna dla prawidłowej syntezy i stabilizacji struktury kolagenu. Jej ciężki niedobór zaburza wytwarzanie tkanki łącznej, czego klasycznym przykładem jest szkorbut.

Dlatego podstawą pozostaje prawidłowo zbilansowana dieta zapewniająca odpowiednią ilość białka i mikroskładników.

Uzupełnieniem diety mogą być preparaty zawierające hydrolizowany kolagen lub peptydy kolagenowe. Dostępne badania nad ich zastosowaniem są obiecujące w części obszarów, zwłaszcza dotyczących stawów.

Osoby zainteresowane suplementacją mogą wybrać między innymi kolagen do picia Dr. OHHIRA®. Preparat jest dostępny w płynnych fiolkach, a producent przewiduje 21-dniowy schemat stosowania – przez pierwsze pięć dni jedną fiolkę dziennie, następnie jedną co trzeci dzień.

Jeżeli głównym celem jest uzupełnienie codziennej pielęgnacji skóry od strony żywieniowej, dostępny jest również kolagen do picia na skórę Dr. OHHIRA®, którego skład obejmuje kolagen, elastynę, kwas hialuronowy, witaminę C i składniki antyoksydacyjne.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o niedobór kolagenu

Jakie są najczęściej sugerujące niedobór kolagenu objawy?

Najczęściej wymienia się utratę jędrności skóry, większą widoczność zmarszczek oraz pogorszenie komfortu stawów. Nie są to jednak objawy swoiste i nie pozwalają samodzielnie potwierdzić niedoboru.

Czy sucha skóra oznacza niedobór kolagenu?

Nie. Suchość skóry może mieć wiele przyczyn. Sam jej wygląd nie pozwala określić ilości kolagenu w organizmie.

Czy brak kolagenu w kolanie powoduje ból?

Ból kolana nie oznacza automatycznie braku kolagenu. W chorobie zwyrodnieniowej zachodzą procesy degradacji chrząstki, w tym jej macierzy kolagenowej, ale dolegliwości kolana wymagają oceny całego stawu.